42 milyar dolarlık Meta faturası yapay zekâ şirketlerini uyarıyor

Meta’nın son aylarda art arda aldığı ceza ve imzaladığı uzlaşmaların toplamı 42 milyar dolara ulaştı. Axios’un bugün yayımladığı analize göre bu tablo, yapay zekâ şirketlerine önemli bir uyarı içeriyor: düzenlemeler henüz teknolojinin gerisinde kalsa bile şirketler mahkemelerde ağır bir bedel ödeyebilir.

Faturanın en büyük kalemi, New Mexico’da bir yargıcın 21 Ekim’de verdiği karar. Yargıç Francis Mathew, Cambridge Analytica skandalıyla bağlantılı davada Meta’ya 25 milyar dolar para cezası verdi.

42 milyar dolarlık fatura nereden geliyor?

• New Mexico cezası: 25 milyar dolar (21 Ekim 2026)
• Eyaletlerle yapılan toplu uzlaşma: 17,1 milyar dolara kadar (Ağustos 2026)
• New Mexico davasında jürinin tespit ettiği ihlal sayısı: 43 milyondan fazla
• Cezaya ödenene kadar işleyecek yıllık faiz: yüzde 15
• Meta’nın aynı skandal nedeniyle 2019’da FTC’ye ödediği ceza: 5 milyar dolar

New Mexico davasında jüri eylül ayında Meta’yı, Facebook kullanıcılarını gizlilik ve içerik denetimi politikaları konusunda yanıltmaktan sorumlu buldu. Eyalet yasasına göre hesaplanan azami ceza 219 milyar doları aşıyordu, ancak yargıç tutarı 25 milyar dolara indirdi. Eyalet 35-40 milyar dolar talep etmiş, Meta ise cezanın 3,4 milyar doları geçmemesi gerektiğini savunmuştu. Meta’nın hukuk direktörü C.J. Mahoney, temyizde kazanacaklarından emin olduklarını açıkladı.

İkinci büyük kalem, Meta’nın ağustosta onlarca eyaletle imzaladığı toplu uzlaşma. Bu uzlaşma, başta Instagram olmak üzere Meta ürünlerinin gençlerin ruh sağlığına zarar verdiği iddialarını kapsıyor. Uzlaşmanın 459,2 milyon dolarlık kısmı, altı eyaletin Cambridge Analytica davalarını sona erdirdi. New Mexico ise uzlaşmaya katılmayıp davayı mahkemeye taşıyan tek eyalet oldu.

Bu tablo yapay zekâ şirketleri için neden önemli?

Axios’un analizine göre web platformları onlarca yıl boyunca, kullanıcıların paylaştığı içerikten sorumlu tutulmalarını engelleyen yasal korumalardan yararlandı. Hukukçular ise bu korumanın yapay zekâ için geçerli olmadığını söylüyor. Yapay zekâ modelleri içeriği kendileri ürettiği için şirketler klasik ürün sorumluluğu ve ihmal davalarıyla karşılaşabilir.

Analiz, yapay zekâ şirketlerinin üç ayrı riskle karşı karşıya olduğunu vurguluyor: modellerin doğrudan yol açtığı zararlar, modelleri kötüye kullanan kişilerin verdiği zararlar ve hâlâ netleşmemiş telif hakkı meseleleri. Dava riski yalnızca yapay zekâ geliştiren şirketlerle sınırlı değil; yapay zekâ kullanan şirketlere de uzanabilir. Axios’a göre halka arza hazırlanan Anthropic ve OpenAI gibi şirketlerin yatırımcılara sunacağı risk bildirimlerinde de hukuki sorumluluk öne çıkacak.

Cezalar neden yıllar sonra geliyor?

Cambridge Analytica örneği, büyük cezaların ne kadar geç gelebileceğini gösteriyor. Facebook, Cambridge Analytica’nın kullanıcı verilerini ele geçirdiğini Aralık 2015’te öğrenmiş, ancak bunu 2018’de bir ihbarcı ortaya çıkana kadar kamuoyuyla paylaşmamıştı. New Mexico davayı 2021’de açtı; ceza kararı ise 2026’da geldi.

Axios’a göre bu gecikme, bir ürünün mahkemeler önlemlerin yeterli olup olmadığına karar vermeden çok önce yaygınlaşabileceği anlamına geliyor. Analiz, yapay zekâ şirketlerinin iç uyarılarına, test kayıtlarına ve ürün kararlarına ilişkin belgelerin ileride yargıç ve jüri kararlarını şekillendireceğine dikkat çekiyor. Yöneticilerin yapay zekânın riskleri hakkında yaptığı kamuoyu uyarıları da bu davalarda şirketlerin aleyhine kullanılabilir.

Meta’nın temyiz süreci sonuçlanana kadar New Mexico cezası yüzde 15 faizle büyümeye devam edecek. Temyiz mahkemesi ihlal sayısını düşürürse ceza tutarı da azalabilir.

Görsel: Yapay zekâ ile üretilmiştir