Türkiye’de girişimcilik ekosistemi büyüyor mu?
Evet.
Yatırım miktarları artıyor mu?
Evet.
Unicorn hayali kuran girişim sayısı artıyor mu?
Fazlasıyla.
Peki o zaman neden aynı isimler yatırım alıyor?
Neden aynı fonlar aynı çevrede dönüyor?
Neden iyi fikirler sessizce kayboluyor?
Çünkü Türkiye’de sorun para değil.
Sorun cesaret.
1. Girişimciler Neyi Yanlış Anlıyor?
Türkiye’de birçok girişimci ürün yapmıyor, “yatırım alacak sunum” yapıyor.
MVP çıkmadan pitch deck hazırlanıyor.
Gelir modeli oturmadan değerleme konuşuluyor.
Kullanıcı problemi çözülmeden “exit” planlanıyor.
Girişimcilik, yatırım alma sanatı değildir.
Girişimcilik, problem çözme disiplinidir.
Silicon Valley’de yatırım, traction’ın sonucudur.
Türkiye’de çoğu zaman yatırım, network’ün sonucudur.
Bu fark kapanmadan ekosistem gerçek anlamda büyüyemez.
2. Yatırımcılar Neyi Görmezden Geliyor?
Yatırımcı tarafında da benzer bir konfor alanı var.
- Aynı üniversite
- Aynı çevre
- Aynı referans
- Aynı LinkedIn ağı
Bu filtreler risk azaltıyor gibi görünse de aslında inovasyonu öldürüyor.
Gerçek yenilik konfor alanından çıkınca gelir.
Gerçek çarpan etkisi, “alışılmadık” ekiplerden çıkar.
Türkiye’de fonların cesareti, girişimcilerin cesaretinden daha düşük.
Bu da oyunu yavaşlatıyor.
3. Ekosistemin En Büyük Problemi: Samimiyet
Herkes destekliyor gibi görünüyor.
Herkes ekosisteme katkı sağlıyor gibi konuşuyor.
Herkes “birlikte büyüyoruz” diyor.
Ama kritik an geldiğinde herkes kendi riskini minimize ediyor.
Bu kötü mü? Hayır.
Ama bunu romantize etmeyelim.
Startup dünyası serttir.
Ve dürüstlükle daha hızlı büyür.
4. Türkiye’nin Avantajı Ne?
Şikâyet etmek kolay.
Ama Türkiye’nin ciddi avantajları var:
- Genç nüfus
- Yüksek adaptasyon hızı
- Kriz ortamında dayanıklılık
- Global pazara açılma isteği
Türk girişimciler zor koşullarda büyümeyi biliyor.
Bu, global ölçekte ciddi bir kas gücü demek.
Ancak iç piyasada birbirimizi küçümseyerek global başarı çıkmaz.
5. Gerçek Soru
Türkiye’den neden daha fazla unicorn çıkmıyor sorusu yanlış.
Doğru soru şu:
Türkiye’den neden daha fazla sürdürülebilir, kârlı, global şirket çıkmıyor?
Unicorn bir sonuçtur.
Değer üretimi bir süreçtir.
Biz sonuçlara odaklanmayı seviyoruz.
Süreçleri konuşmaktan kaçıyoruz.
Son Söz
Bu yazı kimseyi hedef almıyor.
Ama herkesi düşündürmeli.
Eğer gerçekten büyüyen bir ekosistem istiyorsak:
- Girişimci ürün odaklı olacak.
- Yatırımcı cesur olacak.
- Medya abartmayacak.
- Herkes daha dürüst olacak.
Aksi halde büyüyormuş gibi görünen bir balonun içinde döneriz.
Ve balonlar er ya da geç söner.
Münir Zakiroğlu
