Dünya Bankası B-READY 2025 verileri esas alınarak İstanbul Ticaret Odası Stratejik Araştırmalar Merkezi (İTOSAM) tarafından hazırlanan “Türkiye’de İş Ortamı Dinamikleri” raporı yayımlandı. 101 ülkenin incelendiği analizde Türkiye; Yasal ve Düzenleyici Çerçeve, Kamu Hizmetleri ve Operasyonel Verimlilik ana sütunlarının tamamında küresel ortalamanın üzerinde performans gösterdi.
Kamu Hizmetleri ve Altyapıda Küresel Zirve
Rapor sonuçlarına göre Türkiye, küresel ölçekte en güçlü performansını Kamu Hizmetleri sütununda ortaya koydu. Bu alanda elde edilen 73,43 puan, Türkiye’yi 101 ülke arasında 11. sıraya taşıdı. Operasyonel Verimlilik sütununda 62,91 puanla 44. sırada yer alan Türkiye, Yasal ve Düzenleyici Çerçeve sütununda ise 66,81 puanla 56. sırada konumlandı.
Girişimcilerin ve işletmelerin yaşam döngüsünü kapsayan 10 alt başlık incelendiğinde Türkiye’nin öne çıkan güçlü alanları şu şekilde sıralandı:
- Altyapı Hizmetleri: Elektrik, su ve internet erişimini kapsayan bu başlıkta 86,55 puan alan Türkiye, küresel ölçekte 15. sıraya yerleşti. Sütun bazında ise altyapı operasyonel verimliliğinde 89,99 puanla dünya 8’incisi oldu.
- İşe Başlama (Şirket Kuruluşu): 80,40 puan ile Türkiye’nin kendi performans profili içinde en yüksek skora ulaştığı ikinci alan oldu.
- Finansal Hizmetler: Krediye erişim ve finansal piyasalar altyapısında 75,92 puanla küresel listede 29. sırada yer aldı.
- Mülkiyet ve İflas Süreçleri: İş Yeri Konumu 72,28 puanla 16. sırada, İşletme İflası ve borç yapılandırma süreçleri ise 71,46 puanla 18. sırada yer alarak en güçlü %25’lik dilimde bulundu.
Vergi Yükü ve Mevzuat Değişiklikleri En Kritik Reform Alanı
Türkiye’nin hem küresel karşılaştırmada hem de kendi performans profilinde en düşük puanı aldığı başlık Vergilendirme oldu. 46,40 puanla 101 ülke arasında 80. sırada kalan bu alan, iş dünyasının üzerindeki en belirgin operasyonel kısıt olarak öne çıktı.
Vergilendirme başlığındaki kırılımlar dikkat çekici bir tezat oluşturdu:
- Dijital Vergi Hizmetleri: Çevrimiçi mükellef portalı, e-beyanname ve e-ödeme sistemleri gibi dijital kamu hizmetlerinde yüksek puanlar elde edildi.
- Mali Yük Baskısı: Firmalar Üzerindeki Mali Yük kategorisinde efektif vergi oranlarının ağırlığı sebebiyle yalnızca 4,40 puan alınarak küresel ortalamanın (30,20) oldukça gerisinde kalındı.
- Şeffaflık Eksikliği: Vergi düzenlemelerindeki değişikliklerin şeffaflığı alt kategorisi 0,00 puan düzeyinde kalırken, KDV kayıt eşiği ve önceden doldurulmuş beyanname eksiklikleri zayıf noktalar olarak öne çıktı.
İnovasyon Katılımı ve Dijital Ticaret Engelleri
Raporun ortaya koyduğu diğer iki öncelikli gelişim alanı Piyasa Rekabeti (57,94 puan – 40/101) ve Uluslararası Ticaret (58,14 puan – 50/101) oldu.
Piyasa Rekabeti başlığında kamu ihalelerine erişim, kadın tedarikçi katılımı ve firma düzeyindeki inovasyon faaliyetleri küresel ortalamanın altında kaldı. Firma düzeyindeki ürün inovasyonu 0,57 puan, Ar-Ge harcamaları 0,73 puan ve süreç inovasyonu 1,04 puan seviyesinde gerçekleşti. Uluslararası Ticaret alanında ise gümrük süreçlerinin etkinliğine karşın, Dijital Ticarete Yönelik Kısıtlamalar alt kategorisinde alınan 2,86 puan (küresel ortalama: 7,62) dijital ihracatın önündeki düzenleyici engelleri gösterdi.
İTOSAM analizi; şirket kurmanın, altyapıya erişmenin ve finansmana ulaşmanın pratik olduğu Türkiye’de; iş ortamının sürdürülebilirliği için vergi yükünün hafifletilmesi, mevzuat şeffaflığının artırılması ve firmaların Ar-Ge kapasitesinin desteklenmesi gerektiğini vurguluyor.
