İskoçya merkezli girişim havayolu şirketi EcoJet Airlines, tamamen elektrikli yolcu taşımacılığı hedefiyle çıktığı yolda faaliyetlerini sonlandırma kararı aldı. Şirket, ihtiyaç duyduğu yeni yatırımı bulamayınca gönüllü tasfiye sürecine geçiyor. Böylece dünyanın ilk elektrikli havayolu olma iddiasıyla başlayan proje, ticari uçuş aşamasına bile ulaşamadan kapanmış oldu.
2023 yılında kurulan EcoJet Airlines, havacılık sektöründe karbon salımını ciddi ölçüde azaltmayı amaçlayan yenilikçi bir modelle dikkat çekmişti. Şirketin temel hedefi, elektrikli ya da hidrojen destekli tahrik sistemleriyle çalışan uçaklarla ticari yolcu taşımacılığı yapmak ve bu alanda öncü bir havayolu markası oluşturmaktı. Ancak proje, planlanan operasyonel sürece hiçbir zaman geçemedi.
26,8 milyon dolarlık yatırım bulunamadı
Resmi kayıtlara göre şirketin ayakta kalabilmesi için yaklaşık 26,8 milyon dolarlık ek sermayeye ihtiyaç duyuldu. Edinburgh Sheriff Court’a sunulan belgelerde, bu yatırımın sağlanması için girişimlerde bulunulduğu ancak sürecin olumlu sonuçlanmadığı aktarıldı. Finansman arayışının başarısız olmasıyla birlikte yönetim kurulu tasfiye kararını devreye aldı.
Hissedarların da çalışanların yasal haklarının karşılanabilmesi amacıyla tasfiye masraflarını üstlenmeyi kabul ettiği belirtildi. Bu gelişme, projenin finansal açıdan sürdürülebilirliğini kaybettiğini net biçimde ortaya koydu.
Mevcut uçakları dönüştürme planı vardı
EcoJet’in dikkat çeken yönlerinden biri de uçak geliştirme stratejisiydi. Şirket, sıfırdan yeni bir model üretmek yerine mevcut uçak gövdelerini yeni nesil tahrik sistemleriyle dönüştürmeyi planlıyordu. Bu yaklaşım kapsamında geleneksel motorların yerine hidrojen-elektrik tabanlı sistemlerin kullanılması hedefleniyordu.
Böylece karbon salımı yerine yan ürün olarak su buharı ortaya çıkması öngörülüyordu. Şirket yönetimi, bu yöntemin hem maliyet avantajı sağlayabileceğini hem de tamamen yeni bir uçak geliştirmeye kıyasla sertifikasyon sürecini daha yönetilebilir hale getirebileceğini düşünüyordu.
İlk rota Edinburgh – Southampton olacaktı
EcoJet Airlines’ın ilk uçuş rotası olarak Edinburgh ile Southampton arasındaki hat öne çıkıyordu. İlk aşamada Birleşik Krallık içinde kısa menzilli seferlere başlanması, ardından teknolojinin olgunlaşmasıyla Avrupa’daki farklı noktalara açılım yapılması planlanıyordu. Uzun vadede ise daha uzun menzilli uluslararası operasyonların da değerlendirildiği ifade ediliyordu.
Teknik ve finansal sorunlar projeyi durdurdu
Buna karşın projenin teknik ve finansal tarafında ciddi engeller ortaya çıktı. Elektrikli ve hidrojen destekli tahrik sistemlerinin geliştirilmesindeki zorluklar, havacılıkta gerekli sertifikasyon süreçlerinin karmaşıklığı, yatırım eksikliği ve yeni nesil teknolojilerin ticari ölçekte uygulanmasının yüksek maliyeti şirketin ilerleyişini önemli ölçüde yavaşlattı.
Bu nedenle planlanan başlangıç takvimi sürekli ertelendi. EcoJet, başlangıçta 2024 yılı içinde iç hat uçuşlarına başlamayı hedefliyordu. Ancak şirket, kuruluşunun üzerinden üç yıl bile geçmeden tek bir ticari yolcu seferi gerçekleştiremeden kapanma sürecine girdi.
Elektrikli havacılık yarışı sürüyor
Şirketin kapanışı, elektrikli havacılık alanında yaşanan yapısal zorlukları da yeniden gündeme taşıdı. Sektörde faaliyet gösteren pek çok girişim ve büyük üretici; batarya kapasitesi, hidrojen depolama çözümleri, güvenlik standartları ve sertifikasyon prosedürleri gibi kritik başlıklarda hâlâ önemli sorunlarla mücadele ediyor.
Uzmanlara göre elektrikli ya da hidrojen tahrikli uçaklar özellikle kısa menzilli bölgesel uçuşlarda gelecekte etkili bir alternatif haline gelebilir. Ancak bu teknolojilerin yaygın ve sürdürülebilir biçimde ticari havacılığa entegre edilmesi için daha uzun yıllara yayılan Ar-Ge çalışmaları ile güçlü finansal destek gerekeceği değerlendiriliyor.
