OpenAI, yapay zekâ modellerinin üç bilimsel keşif yaptığını açıkladı

OpenAI, modellerinin matematik, bilgisayar bilimi ve fizikte üç yeni sonuç ürettiğini açıkladı; sonuçlardan biri, bilgisayar biliminde onlarca yıllık bir varsayımın yanlış olduğunu öne sürüyor.

OpenAI, şirket içinde geliştirdiği yapay zekâ modellerinin matematik, bilgisayar bilimi ve fizik alanlarında üç yeni sonuç ürettiğini 26 Ekim’de açıkladı. Şirket, sonuçları bağımsız uzmanların doğrulaması için akademik topluluklarla yeni bir iş birliği modeli de duyurdu. OpenAI, model çıktılarını “ham araştırma verisi” olarak tanımlıyor. Sonuçların hiçbiri henüz hakem değerlendirmesinden geçmedi.

Üç keşif ne iddia ediyor?

• Matematik: OpenAI’a göre modeller, harmonik analizde “yerel düzleştirme” (local smoothing) varsayımını tüm boyutlarda kanıtladı. Bu sonuç doğrulanırsa, matematikteki ünlü Kakeya ve Stein kısıtlama varsayımlarını da tüm boyutlarda çözmüş olacak. Şirket, kanıtın Lean adlı bilgisayar destekli kanıt doğrulama sistemindeki versiyonunu kamuya açtı.
• Bilgisayar bilimi: OpenAI’ın en çok tartışılan iddiası, Üstel Zaman Hipotezi’nin (Exponential Time Hypothesis) yanlış olduğu. Şirkete göre bu sonuç da Lean’de doğrulandı.
• Fizik: Modeller, dört boyutta belirli etkileşimli kuantum alan teorilerinin varlığına dair matematiksel olarak kesin bir kanıt üretti. Bu teoriler arasında, atom çekirdeğindeki güçlü kuvveti açıklayan kuantum renk dinamiği (QCD) de bulunuyor.

Üstel Zaman Hipotezi neden önemli?

1999’da ortaya atılan Üstel Zaman Hipotezi, bilgisayar biliminin en zor problemlerinden 3-SAT’ın, değişken sayısı arttıkça çözüm süresi üstel olarak büyüyen algoritmalardan çok daha hızlı çözülemeyeceğini varsayıyor. Bugüne kadar kanıtlanmamış olsa da birçok araştırmacı bu varsayımı doğru kabul ediyor ve pek çok çalışma ona dayanıyor. Hipotez gerçekten yanlışsa, bu varsayıma dayanan birçok sonucun yeniden değerlendirilmesi gerekecek.

Önemli bir ayrıntı: OpenAI’ın iddia ettiği algoritma, üstel zamandan hızlı ama polinom zamanlı değil. Yani bilgisayar biliminin en ünlü açık problemi olan P=NP sorusu hâlâ yanıtsız.

Sonuçları kim doğrulayacak?

OpenAI her sonuç için farklı bir doğrulama süreci kurdu. Bilgisayar bilimi sonucunu, hipotezi ilk kez ortaya atan UC San Diego’dan Russell Impagliazzo ve Ramamohan Paturi ile MIT’den Ryan Williams’ın liderliğindeki bir grup inceleyecek. Fizik sonucunda ise Nobel ödüllü fizikçi David Gross’un liderliğindeki grup, yapay zekânın ürettiği materyalleri yayımlamak yerine sonucu kendisi yazmayı tercih etti.

OpenAI’ın matematikte yapay zekâ destekli sonuçlar açıklaması ilk değil. Şirket mayıs ayında modellerinden birinin ayrık geometride önemli bir varsayımı çürüttüğünü, ağustosta da matematik ve teorik bilgisayar biliminde on ilerleme kaydettiğini açıklamıştı. Ancak bu sonuçların hiçbiri, bugün açıklananlar kadar temel bir iddia içermiyordu. Akademik doğrulama süreci önümüzdeki haftalarda başlayacak.